دوستان عزیز برای پیدا کردن سریع مطالب مورد نظر خود، می توانید از قسمت جستجوی سریع در سایت، یک یا چند کلمه کلیدی مورد نظر خود را جستجو نمایید.
یا اینکه بر روی دو آیکون سبز رنگ "طبقه بندی موضوعات" یا "جستجوی کلمات کلیدی" در سمت راست و چپ موجود در بالای سایت کلیک نمایید...
در صورت بروز مشکل در پرداخت الکترونیکی؛ میتونید ایمیلی ، پیامکی، تلفنی یا تلگرامی بگید تا فایلتون براتون ارسال بشه.
متن‌كاوي موضوعي رايانه‌اي قرآن كريم، براي كشف ارتباطات معنايي ميان آيات | تعاونی نیرومندسازی تحقیقات
طبقه بندی موضوعات
جستجوی کلمات کلیدی
شنبه , ۱۳ آذر ۱۳۹۵
آخرین مطالب
خانه -> پردازش متن -> قرآن کاوی -> متن‌کاوی موضوعی رایانه‌ای قرآن کریم

متن‌کاوی موضوعی رایانه‌ای قرآن کریم

متن‌کاوی موضوعی قرآن کریم، رویکردی جدید در «پردازش ارتباطات معنایی» میان آیات قرآن کریم است، که با استفاده از ابزارهای داده‌کاوی رایانه‌ای به این کاوش می‌پردازد. با استفاده از مبانی تفسیری علامه طباطبایی در نگاه موضوعی و نگاه غایت‌محور، یک پیکرة موضوعی از آیات قرآن تشکیل دادیم که شامل بخشی تفسیری (برای ارزیابی نتایج) و بخشی تشخیصی (با کدگذاری موضوعی آیات برای ورود به الگوریتم‌های رایانه‌ای) است. موضوعات این پیکره‌، مبتنی بر بیان علامه در مقدمة المیزان، شامل هفت موضوع ذیل است که با نظمی توحیدی، نظام معنایی جامعی را تشکیل می‌دهند: ذات و اسماء الهی، وسایط الهی، افعال الهی، انسان قبل از دنیا، انسان در دنیا، انسان بعد از دنیا، هدایت انسان بهسوی خدا (با ولایت توحیدی، اوصاف اخلاقی و احکام شرعی).
برای اثبات معنادار بودن طرح متن‌کاوی موضوعی، آن را بر سورة «حجـر» (در مدل سوره)، و آیات تفسیری مرتبط با آیة ۲۱ حجر (در مدل آیات مرتبط) اجرا نمودیم، و در ده آزمون داده‌کاوی برخی ارتباطات معنایی را کشف کردیم، که به دلیل محدودیت گنجایش مقاله، تنها نتیجة معنادار سه آزمون مطرح شده ‌است.

کلیدواژه‌ها: داده‌کاوی، متن‌کاوی، قرآن کریم، رده‌بندی موضوعی، ارتباطات معنایی، تفسیر المیزان.

فایل پی دی اف – مقاله ۱۸ صفحه

.

نخستین گام، تهیة پیکره موضوعی قرآن است، گام دوم کشف مدل معنایی قرآن از روی بخش تشخیصی پیکرة موضوعی[۱۱] با استفاده از الگوریتم های متن کاوی و تشخیص الگوست، و درنهایت گام سوم که تفسیر و تحلیل مدل به دست آمده با استفاده از بخش تفسیری پیکرة موضوعی[۱۲] خواهد بود.

برای ترسیم پیکرة موضوعی و تفسیر مدل معنایی به دست آمده، در بخش تفسیری پیکره موضوعی، از دو روش تفسیر المیزان استفاده کرده ایم:

۱. نگاه غایت محورِ علامه،[۱۳] به ساختار سوره ها: مطابق مبنای وحدتِ تألیف در سوره و مبنای منحصربه فرد بودن غایت هر سوره در المیزان، (طباطبایی، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۱۶) برای ما ایدة مدل معنایی سوره را در پیکرة موضوعی ایجاد می کند، بدین ترتیب که هر سوره یک ساختار هندسی منظم از چینش تراکم موضوعات هفت گانه به منظور غایت خاص خودش دارد، که این چینش منحصربه فرد در لایه های مختلف معنایی از فصلِ سوره، دستة آیات، تا برسد به آخرین واحد مستقل معنایی در یک آیه، کشیده شده است.[۱۴]

وحدت هر سوره با غایت خاص خودش، در ذیل وحدت غایت در سیاق هایش یا به تعبیر ما فصل سوره، نمایان می شود. توضیح آنکه، در هر سوره برای تحقق غایت خاص کل سوره، هرچند دسته از آیات که غرضی واحد همسو با غایت کل دارند، تشکیل یک سیاق معنایی می دهند، همچنین هریک از دسته آیات هم یک سیاق معنایی کوچک تر را تشکیل می دهند که با غایتی مشخص در جهت غایت سیاق کلی قرار دارد و به همین شکل به کوچک ترین واحد مستقل غایت محور می رسیم، که یک آیه است؛ ازاین رو، هر آیه یک غرض خاص در جهت غایت سیاق دسته آیات خود و آن هم در جهت غایت سیاق کلی خواهد داشت.

علامه طباطبایی دربارة این غایت و غرض خاص هر سیاق و دسته و آیه اشارات متعددی دارند (طباطبایی، ۱۴۱۷ق، ج۱۶، ص۲۰۹ ابتدای سورة لقمان؛ ج۲، ص۱۲ آیات ۱۸۳-۱۸۵ بقره، ص۶۰ آیات ۱۹۰-۱۹۵ بقره؛ ج ۹، ص۳۴۵ آیات ۳۶۴-۳۷۴ توبه)؛ مثلاً می فرمایند: تنها روش براى تحصیل غرض سوره، همان تدبر و دقت در سیاق آیات و استمداد از نتایج به دست آمده از قراین و امارات داخلى و خارجى سوره می باشد، و این همان روشی است که ما در این تفسیر از آن استفاده کرده ایم (طباطبایی، ۱۴۱۷ق، ج۱۳، ص۲۳۵).

همچنین ایشان معتقدند هر آیه، به عنوان یک واحد مستقلِ غایت محور، با دو نگاه مختلف، افادة معنایی خاص یا معنایی عـام پیدا می کند؛ اگر آیه از نگاه اتصالِ سوره ای در سیاق آیاتی که در آن قرار دارد دیده شود، یک معنای خاص مطابق غرضِ همان سیاق و سوره دارد، و اگر از نگاه انفصالِ آیه ای دیده شود یک معنای عــام مطابق غرضِ الفاظ و عبارات خودش خواهد داشت؛ برای نمونه می فرمایند: همانا اعتبارِ ]معنای[ آیه از نظر اتصال آن در یک سیاق خاصى از سیاق های سوره، یک مطلب است (نگاه به اتصال سوره ای)، و اعتبار آن از نظر استقلال خودش ]و معنای الفاظش[ مطلبى دیگر (نگاه به انفصال آیه ای)، و آنچه اعتبار اولى اقتضا مى کند و از نظر غرض سوره هم اهمیت دارد، همان معنایی است که ما گفتیم، اما به اعتبار دوم، اقتضای معنایش عمومیت است، و هیچ حرفى هم در آن معنا نیست (طباطبایی، ۱۴۱۷ق، ج۱۶، ص۱۰۱ آیة ۱۰۴ عنکبوت).

درنتیجه، در بخش تفسیری پیکرة موضوعی، با استفاده از غایت و فایدة کلام خداوند، دست کم در چهار سطح دسته بندی خواهیم داشت: غایت آیه، غایت دسته آیات، غایت فصل سوره و غایت کل سوره؛[۱۵] که از این نگاه ساختاری به هر سوره، می توان در جهت تفسیر مدل موضوعیِ کشف شده در قالب مدل سوره، کمک گرفت.[۱۶]

۲. نگاه توحیدی ـ تشکیکی علامه، به آیه ها: علامه طباطبایی ازیک سو، به نحوی با ارجاع معانی همة آیات قرآن به آیات توحیدی یا همان غرر آیات، مبدأ و مقصد شناخت تمام معارف قرآن را توحید خداوند سبحان می داند، که این به نحوی همان منتهی شدن همة امور به توحید است که فرمود إِلَیْهِ یُرْجَعُ الْأمْرُ کُلُّه (هود: ۱۲۳)؛ ازاین رو، درمجموع، غرض کل آیات و سُوَرِ الهی به نحوی هدایت به توحید است. بنابراین، علامه می فرمایند: تمام آیات قرآنی، بر یک حقیقت واحد تکیه دارند که آن حقیقت اصل است و آیات قرآن فرعِ آن اصل هستند، که آن اساس دین است، و آن همان توحید خداوند متعال می باشد (طباطبایی، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۱۳۵ ابتدای تفسیر سورة هود).

ازسوی دیگر، ایشان در تفسیر قرآن، آیات را دارای درجات و مراتب تشکیکی می دانند، که برخی آیات متشابهات هستند و در درجات معناییِ نازله و با معانی و مصادیق بشری مشابه اند، و برخی آیات در درجات معناییِ عالیه قرار دارند که ظهور شدیدتری در توحید دارند، و متشابهات با آنها معنای صحیح توحیدی پیدا می کنند، و به آنها آیات محکمات می گویند؛ از میان همین آیات محکم نیز برخی آیات، نفوذ شدیدتر و پهنة وسیع تری از آیات دیگر را معنای دقیق توحیدی می بخشند که آنها قله ها و غررِ آیات قرآن شمرده می شوند.[۱۷]

در ضمن این دو نگاه توحیدی ـ تشکیکی که برخی آیات را کلید معنایی برای آیات دیگر می داند، علامه به یک ارتباط عبارتی و اشتراک معنایی در میان بخش های درونی آیات نیز اشاره می کنند، که مجموعاً این قواعد قرآن به قرآن مبنای تشکیل مدل آیات مرتبط قرار می گیرند.

علامه طباطبایی ارتباط عبارتی بخش های درونی آیات را تحت یک اصل تفسیری (مأخوذه از روش اهل بیت علیه السلام) بیان می کنند، که از آن اصل، دو قاعدة تفسیری را به دست می آورند (طباطبایی، ۱۴۱۷ق، ج ۱، ص۲۶۰ در ترجمه: ج ۱، ص۳۹۲؛ ج۱۰، ص۱۰۰ در ترجمه: ج۱۱۰، ص۱۴۵).

قاعدة اول، ظهور تشکیکی عبارات در تشکیل هر آیه است، که از آغاز عبارات معنادار درون آیه مرحله به مرحله تکمیل شده، و از معانی عام (حقیقت و حکمی ثابت) شروع می شود و با آمدن اختصاصات بعدی اش (قیود محدودکننده)، به تخصیص معانی در موارد خاص می رسند (طباطبایی، همان، ص۲۶۰ در ترجمه: ج ۱، ص۳۹۲).

قاعدة دوم اینکه، وقتی درون دو قصه، دو سیاق معنایی یا دو آیه، یک عبارت به صورت شبیه یا عینِ هم تکرار شود، این نشان می دهد که آن دو قصه، دو سیاق یا دو آیه، به سبب آن قسمت مشترک نسبت به هم دیگر یک مرجع و مبدئیت واحد دارند، که هریک به وجهی نازله ای از آن حقیقت واحد می باشند (همان).

علامه طباطبایی می فرمایند که این دو قاعده از اسرار قرآن است و در ذیل آنها نیز اسراری نهفته است (همان).

بر این مبنا، چون هر آیه نازلة یک حقیقت است؛ بنابراین، هر قسمت معنادارِ آیه، ناظر به حقیقتی است. پس، اگر دو آیه با هم قسمتی مشترک داشتند، یا در یک آیه جزء جزئش قابلِ معنا بود، آن قسمت مشترک و جزء معنادار ناظر به حقیقتی واحد است؛ یعنی ترتیب آمدن کلمات صرفاً برای ساخته شدنِ یک جمله نیست، بلکه یک تنزل است که از وحدت حقیقتی محفوظ دارد، تجلی می کند، و هر عبارت معنادار مرتبه ای از آن حقیقت است که اگر مُعارضِ عقلی یا نقلی نداشته باشد، قابل احتجاج است. بنابراین، مطالب مشترک در لفظ یا در معنا مابین دو سیاق یا دو آیه، دو مرتبه اند از یک واقعیت، که یک حقیقت محفوظ است، و از آن نازل شده اند. پس، هریک از آن مراتبِ متصل به یک حقیقت می توانند به وجهی پرده از معنای دیگری بردارد، و این قاعده به عنوان یکی از مبانی تفسیر قرآن به قرآن قرار می گیرد.[۱۸]

درنتیجه، در ترسیم قالب پیکره موضوعی، با استفاده از ارتباط عبارتی آیات، و کلید معنایی در غرر آیات، یا همان تفسیر قرآن به قرآن در المیزان، از این ارتباطات در تشکیل قالب مدل آیات مرتبط کمک گرفته ایم، و همچنین وجه ارتباط آیات با بخش های معنادار آیة مبدأ نیز، برای ارزیابی نتایج متن کاوی و تفسیر ارتباط های به دست آمده کمک ما خواهند بود.

کاربر گرامی

برای دانلود فایل های مورد نظرتان بایستی بر روی دکمه "افزودن به سبد خرید" کلیک نمایید .

پس از چند ثانیه ، فایل مورد نظر شما به سبد خریدتان اضافه گردیده و این دکمه تبدیل به دکمه "پرداخت" خواهد شد.

با کلیلک بر روی دکمه "پرداخت" ، وارد صفحه پرداخت خواهید شد .

با وارد کردن اطلاعات و ایمیل خود ، فایل مورد نظر به ایمیل شما ارسال گردیده و همچنین لینک دانلود فایل بلافاصله برایتان به نمایش درخواهد آمد.

– قابل پرداخت با تمام کارتهای بانکی + رمز دوم

– پشتیبانی سایت ۰۹۳۵۹۵۲۹۰۵۸ – Info@tnt3.ir – universitydatainfo@yahoo.com




سفارش ترجمه متون عمومی و تخصصیفروشگاه اینترنتی کتاب - خرید آنلاین کتاب - دانلود کتاب الکترونیکی

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد

16 − هفت =

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>


This site is using the Seo Wizard plugin by http://seo.uk.net/